Ustanowiony w 2003 r. jako wyraz narodowej pamięci o obywatelach polskich deportowanych w latach 1939-1956 na Syberię, do Kazachstanu i północnej Rosji, w hołdzie dla ich męczeństwa oraz wierności ideałom wolności i niepodległości.
Nadawany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej osobom, które w chwili deportacji posiadały obywatelstwo polskie oraz dzieciom tych osób urodzonych na zesłaniu. Krzyż może być także nadawany osobom, które były więzione w łagrach i miejscach zsyłek jako obywatele polscy, a w chwili nadawania im Krzyża posiadają obywatelstwo innego państwa. Krzyż nadawany jest osobom żyjącym w dniu wejścia w życie ustawy o jego ustanowieniu, to jest w dniu 1 stycznia 2004 r.
Odznakę Krzyża Zesłańców Sybiru mogą wręczać: Prezes Rady Ministrów, ministrowie, kierownicy centralnych urzędów, wojewodowie oraz ich zastępcy.
Prezydent RP może upoważnić inną, wskazaną imiennie osobę
Ustanowiony w styczniu 2005 roku, przyznawany za wybitne zasługi w utrwalaniu pamięci o ludziach i czynach w walce o niepodległość Polski podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu.
Uhonorowani medalem mogą być uczestnicy walk na wszystkich frontach oraz osoby fizyczne i prawne szczególnie zasłużone w utrwalaniu pamięci o ludziach i ich czynach w walce o niepodległość Polski.
Ustanowiony przez Kierownika do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Nadawany przez Kierownika UdSKiOR z własnej inicjatywy lub na wniosek organów władzy państwowej i samorządowej, organizacji pozarządowych, placówek dyplomatycznych. Medal wręczany jest podczas uroczystości państwowych, wojskowych i kombatanckich przez Kierownika Urzędu lub osoby przez niego upoważnione.
Nowy medal ustanowiony za zasługi w upamiętnianiu walki o niepodległość. Zastąpi nadawany dotąd Medal Pro Memoria. Przyznawany on będzie, podobnie jak Medal Pro Memoria, osobom szczególnie zasłużonym w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.
Nadawany będzie przez kierownika UdSKiOR z jego inicjatywy lub na podstawie udokumentowanego wniosku naczelnych władz kombatanckich i ofiar represji, a także organów administracji rządowej i samorządowej szczebla wojewódzkiego i powiatowego oraz polskich placówek dyplomatycznych i attachatów wojskowych.
Medal nie będzie nadawany pośmiertnie.